5.2 emancipatie van de consonant

Minimal music

Minimal music was een reactie op de verregaande complexiteit van seriële of toevalsbepaalde muziek. Een nieuwe generatie componisten verzette zich tegen de discontinue stijl van de avant-garde. Met name Steve Reich (1936) wilde, door melodische herhalingspatronen rationeel en gradueel te laten veranderen, muzikale processen volstrekt hoorbaar maken. Net als LaMonte Young, Terry Riley (1935) en Philip Glass (1937) bestudeerde Reich buiten-Europese muziekculturen (in het bijzonder Indiase en Afrikaanse), wat hoorbaar is in het modale en tijdloze karakter van de muziek: de processen vinden zo langzaam plaats - ernaar luisteren lijkt op het kijken naar de minutenwijzer van een horloge - dat een enkele compositie uren kan duren. De provocatieve tonaliteit die werd gebruikt in In C (1964) van Terry Riley is geen functionele tonaliteit, maar betekent het begin van een emancipatie van de consonant die zeer invloedrijk werd in de jaren zeventig (bijvoorbeeld bij Arvo Pärt [1935] of Tristan Murail [1947] en Gérard Grisey [1946-1998], de Franse spectralisten). Toch is de muziek van Reich en de zijnen, net als de muziek van hun voorgangers, extreem rationeel en onpersoonlijk. Er is geen verhalend betoog naar een slot, de muziek articuleert geen vorm, er is geen inhoud, en men gaat uit van Cage opvatting over muziek als proces.

Muziekvoorbeeld: Steve Reich: Music for 18 Musicians (1976): de schijntonaliteit van minimal music

Minimal music heeft ook bijgedragen aan een verandering in de manier waarop het muziekleven was georganiseerd. Componisten vormden vaak een eigen groep van specialisten voor het uitvoeren van hun muziek (zoals Louis Andriessen [1939], die De Volharding en Hoketus oprichtte). Uitvoeringen vonden vaak plaats niet in concertzalen, maar in musea of op universiteiten. De traditionele arbeidsverdeling tussen componist en uitvoerder veranderde. Steeds meer vrouwelijke componisten (zoals Laurie Anderson [1947], Joan LaBarbara [1947] of Meredith Monk [1942] experimenteerden met muziek en theater en ontwikkelden daarbij extended vocal techniques. Minimal music was ook succesvol bij het op popmuziek gerichte publiek, waardoor de toegankelijkheid van hedendaagse muziek toenam.

Muziekvoorbeeld: Meredith Monk: The Tale (1973): extended vocal techniques