| Hoofdstuk 4: Schoon schip maken 4.4 Klankweefsels Sociaal engagement De discontinue stijl van vroege seriële muziek werd ook binnen de avant-garde bekritiseerd. Luigi Nono (1924-1990) benadrukte het belang van hoorbare relaties in muziek als een model voor maatschappelijke verbanden. Zoals veel naoorlogse Italiaanse intellectuelen was Nono lid van de communistische partij en zijn sociale engagement weerspiegelt zich in zijn werk. Micropolyfonie György Ligeti (1923-2006) wees erop dat de beoogde differentiatie van muzikale elementen in seriële muziek te gedetailleerd was geworden en een tegenovergesteld effect had: het leidde tot vervlakking van muzikale verschijnselen en veronachtzaming van de vorm. Hij probeerde dit probleem te ondervangen door dichte klankweefsels te componeren (micropolyfonie) met een niettemin herkenbare harmonische structuur.
Stochastische muziek De Grieks-Franse componist Iannis Xenakis (1922-2001) verweet de seriële muziek nog altijd gebaseerd te zijn op lineair contrapunt (de polyfonie van reeksen) in plaats van uit te gaan van Var�ses idee van muziek als 'organized sound'. Xenakis bekritiseerde ook het feit dat seriële structuren eigenlijk onhoorbaar zijn. Hij onderstreepte deze kritiek door zelf klankmassas te componeren met behulp van wiskundige formules, bijvoorbeeld voor kansberekeningen (stochastiek). Deze formules dienden oorspronkelijk om complexe processen in de natuur te bestuderen die wel globaal, maar niet zo gemakkelijk in detail kunnen worden beschreven (bijvoorbeeld regen, applaus of gasdeeltjes). Als gevolg hiervan kunnen losse elementen alleen gezien worden als deel van een grotere eenheid en is de beweging of verandering van structuren in de tijd waarneembaar. In analogie daarmee componeerde Xenakis wolken van pizzicati of glissandi etc. Het is gezien deze wiskundige achtergrond niet verbazingwekkend dat Xenakis een pioneer was in de toepassingen van computertechnologie in muziek. Muziekvoorbeeld: Iannis Xenakis: Pithoprakta (1955/56): klankwolken
|
