Hoofdstuk 3: Tussen de oorlogen

3.4 experimentele muziek

Charles Ives (1874-1954)
De muziek van Charles Ives klinkt vaak heel dissonant en modern, maar toch is het de vraag of Ives modernist kan worden genoemd. Ives cultureel geïsoleerd in Amerika � maakte nauwelijks onderscheid tussen traditionele, tonale elementen en experimentele (atonale, microtonale etc.), maar de redenen daarvoor komen voort uit de inhoud: nostalgische herinneringen aan de fanfaremuziek van zijn vader, psalmen, volksliedjes. Zijn muziek werd pas bekend in de jaren zestig, toen veel componisten in hem een voorloper zagen.

ives_fourth_of_july (28K)

Muziekvoorbeeld: Charles Ives (1874-1954) A Symphony - New England Holidays (Holidays Symphony), The Fourth of July (1913)

Edgard Var�se (1883-1965)
Var�se werd voorman van de Amerikaanse experimentele traditie, een radicale groep componisten in de jaren twintig en dertig die geïnteresseerd was in de bevrijding van de klank, met Ives als erkende aartsvader en o.m. componisten als Henry Cowell (1897-1965). In navolging van Ives gebruikte Cowell in zijn pianomuziek tone-clusters: met de vlakke hand de witte en/of zwarte toetsen indrukken. Var�ses definitie van muziek als organized sound legt het accent op de lijfelijke klank als zodanig, ten koste van conventionele ontplooiing van melodiek, ritmiek, harmoniek, maar met een sterke nadruk op het timbre. Hij verlangde al in de jaren 20 naar een elektronisch instrumentarium, waarmee hij klankkleuren zou kunnen componeren. Het gaat niet om een abstracte structuur die later geïnstrumenteerd kan worden, iedere klank heeft haar eigen instrumentatie. Hij bevrijdt de klank van traditie en programmatische inhoud, hoewel de natuur vaak wel inspiratiebron is.

Muziekvoorbeeld: Edgard Varése (1883-1965) -Hyperprism (1923)

John Cage (1912-1992)
verwierf begin jaren veertig bekendheid met muziek voor slagwerk ensemble en voor geprepareerde piano, een vleugel waarvan snaren zijn voorzien van dempers van metaal, hout, rubber, die de klank meer of minder ingrijpend veranderen. Zijn ervaringen met deze experimenten deden hem na de Tweede Wereldoorlog uitgroeien tot een van de meest invloedrijke componisten.

Muziekvoorbeeld: John Cage (1912-1992) -Sonate #2 uit Sonatas and Interludes (1947)

JohnCagePreparedPiano (16K)
het interieur van een geprepareerde piano