%%stretchlast 1
beginps
/caret{2 copy M -2 8 RM 2 3 RL 2 -3 RL stroke
        /Helvetica 8 selectfont M -2 1 RM show}!
endps
deco c16 3 caret 10 3 3 1
deco c8 3 caret 10 3 3 2
deco c3 3 caret 10 3 3 3
deco c4 3 caret 10 3 3 4
deco c5 3 caret 10 3 3 5
deco c6 3 caret 10 3 3 6
deco c7 3 caret 10 3 3 7
deco c8/4 3 caret 10 3 3 8

 

 

Melodie en register

Register is van vitaal belang bij het maken van melodieën.

 

 

1. Versieren van een melodisch model.

Het eerste voorbeeld uit Psalm 24 van Anthoni van Noordt ('Tabulatuur-boeck van psalmen en fantasyen' -1659) laat zien dat je de hoofdtonen van een melodie in een ander register kunt plaatsen.

 

X:1
%T:title
C:Anthoni van Noordt, Psalm 24
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
"Originele melodie"D16 F16 G16 A16 c16 B16 B16 A16 || 
"Diminutie"[M:C]"X"d8-d_BGA Bcde | "X"fefg afdf "X"gagf edc=B | "X"AFDE FGAB "X"cBcd ecAc | "X"BcAB cBdc "X"B8/4c8/4B3A8/16B8/16 | "X"A16 ||

 

Voorbeeld 1

Deze octaaf verplaatsing is heel effectief in het creëren van meer ruimte voor complexere diminuties. We vinden het ook terug in Mozart's Variatie 2 op 'Lison dormait'.

 

X:1
%T:title
C:Mozart, fragment thema and variatie 2 op 'Lison dormait'
M:2/4
L:1/16
K:C clef=treble
"Original melodic frame"G8/4 | c8/4d8/4e8/4f8/4 | g4 g4 | (f8/4e8/4) (f8/4g8/4) | e4 || 
"Diminution"[M:2/4]G8/4 | c8/4cd e8/4ef | g8/4ga b8/4bc'|d'8/4d'e' f'8/4f'^d'| e'8/4 ||

 

Voorbeeld 2

 

 

2. Versieren van een verondersteld melodisch model.

Ingewikkelder is de situatie waarin je een melodisch model moet uitvinden. Kennis van een muzikale taal is een voorwaarde. Echter, melodieën met sprongen kunnen wijzen op een 'origineel' model. Het einde van 'Ah! chi mi dice mai' uit akte I, scène II van Mozarts Don Giovanni demonstreert dit.

 

X:1
%T:title
C:Mozart, fragment theme and variation 2 on 'Lison dormait'
M:C
L:1/16
K:Eb clef=treble
"Verondersteld 'origineel' melodisch model"E16 F16 G16 E16 F16 E16 || 
"Diminution"[M:C]e8/4 | F6 F8/4 B6 B8/4 | g8 e8 | f8 b8 | e8 |
w:Gli vo' ca-vare il cor, ca-vare il cor.

 

Voorbeeld 3

John Coltrane's 'Impression' is vergelijkbaar:

 

X:1
%T:title
C:John Coltrane, 'Impression'
M:none
L:1/16
K:C clef=treble
"Hypothese"d16 A16 d16 A16 ||
"Diminutie"[M:C]d16- | d8 e8/4g8/4e8/4d8/4- | d16- | d6 e8/4 f4 g4 | a4 c'4- c'8/4 e4 d8/4- | d8 B4 d8/4A8/4- | A16- | A16 ||

 

Voorbeeld 4

Hier is geen thema, maar veronderstel ik een melodisch model, d.w.z. het kwart interval dat is herhaald.

 

 

3. Verborgen lineaire progressies

Twee melodische modellen zijn'omnipresent': het wisseltoon patroon en de lineire progressies. Een fragment uit de Courante van Bach's viool partita 1, BWV 1002 illustreert dit.

 

X:1
%T:title
C:Bach, Courante, Partita 1, BWV 1002
M:3/4
L:1/16
K:Bm clef=treble
e8/4 | ^d8/4=c'8/4b8/4=A8/4^G8/4=d8/4 | ^c8/4b8/4a8/4=G8/4F8/4=c8/4 | B8/4a8/4g8/4F8/4E8/4B8/4 | ^A8/4g8/4f8/4E8/4^D8/4=A8/4 | ^G8/4B8/4=d8/4f8/4e8/4D8/4 | C8/4B,8/4A,8/4g8/4f8/4e8/4 | d8/4 ||

 

Voorbeeld 5a

Ik vermoed dat de volgende interpretatie niet discutabel is.

 

X:1
%T:title
%C:Bach, Courante, Partita 1, BWV 1002
M:none
L:1/16
K:Bm clef=treble
e8/4^d8/4=c8/4B8/4=A8/4^G8/4 : =d8/4^c8/4B8/4A8/4=G8/4F8/4 : =c8/4B8/4A8/4G8/4F8/4E8/4 : B8/4^A8/4G8/4F8/4E8/4^D8/4 : =A8/4^G8/4"x x"y50F8/4E8/4D8/4 : [K:clef=bass]C8/4B,8/4A,8/4G,8/4F,8/4E,8/4 D,8/4 ||

 

Voorbeeld 5b

Merk op dat Bachs bewerking resulteert in een samengestelde melodie met drie lineaire progressies, op de bovenste, middelste en onderste positie. Je zou kunnen zeggen dat drie lijnen met elkaar communiceren. Lijnen kunnen echter onvolledig zijn, d.w.z. met 'gaten', maar nog steeds een drijvende kracht zijn. Bestudeer het volgende voorbeeld.

 

X:1
%T:title
C:Ravel, Valse noble et sentimentales, movement 6
M:3/4
L:1/16
K:C clef=treble
^G,4 A,4 =G4 | ^G,4 A,4 =A4 |^D4 E4 =d4 | ^F4 G4 e4 |^A4 B4 g4 |^c4 d4 _b4 |^f4 =d'4 g4 | c4 ^D4 B4 ||

 

Voorbeeld 6

Melodische modellen in twee of meer lagen zijn het meest interessante type van effectief registergebruik. Ik laat je nu enkele instrumentale en vocale voorbeelden zien - zonder commentaar.

 

 

X:1
%T:title
C:Bach, Fuga XXIV, BWV 893
M:C
L:1/16
K:Bm clef=treble
z8/4F8/4D8/4B,8/4 (G8/4F8/4)(B8/4^A8/4) | (E8/4^D8/4)(=c8/4B8/4) (F8/4^E8/4)(=d8/4^c8/4) | ^B8/4c8/4A8/4F8/4 ^G8 | F8/4 ||

 

Voorbeeld 7

 

X:1
%T:title
C:Mozart, symfonie 35, K. 385, deel 1
M:C|
L:1/16
K:Dmaj clef=treble
!f!d16 | d'8- d'7 d | !dot!c4 !dot!c'4 z4 z3c | B4 B3B !trill!(B6 AB) | !dot!A4 !dot!a4 ||

 

Voorbeeld 7

 

X:1
%T:title
C:Elgar, May song
M:2/4
L:1/16
%%staves (1 2)
K:Amaj clef=treble
V:1
('{B,E}B4 E4- |E4 {EB}^d4) | (c4 F4- | F4 {FA}e4) | ('{/A}^d4 A4- | A8/4G8/4F8/4E8/4 )| ('G4 x4 |  x4 B4)  || 
V:2
x8 |x8 |x8 |x8 |x8 |x8 |x4 [I:pos stem above] C4- |  C8/4B,8/4- [I:pos stem below]B,8/4A,8/4 |

 

Voorbeeld 8

 

X:1
%T:title
C:Rossini, Barber of Seville, akte 1, Cavatine (conte)
M:4/4
L:1/16
K:Cmaj clef=treble
z8 (f6 A8/4) | G8/4 G8/4 z4 z8 |z8 (f6 A8/4) | G8/4 G8/4 z4 z8 | (AG!beambr1!^FGAG) | (=fgef) d4 z8/4 (AG!beambr1!^FGAG) | 
w: Fe--li-ce mo--men-to! i------stan----te d'a------
e=fde c4 z4 (c3B) | (!dot!A8/4!dot!B8/4!dot!c8/4!dot!^c8/4) d8/4 (^f8/4-f6/4e8/16d=c) | (Bg^fg Ad^cd G4) z4 ||
w:mo----re fe--li----ce mo-----men--------to!

 

Voorbeeld 9

 

X:1
%T:title
C:Brahms, Der Schmied, op. 19, 4
M:3/4
L:1/16
K:Bbmaj clef=treble
F4 | d4 F4 d4 | f8 F4 | d4 F4 d4 | f4 d4 F4 | e4 c4 F4 | f4 d4 B4 | G4 A4 B4 | c4 F4 ||
w: Ich hör mei-nen Schatz, Den Ham-mer er schwing-et, Das rausch-et, das kling-et, Das dringt in die Wei-te

 

Voorbeeld 10

 

X:1
%T:title
C:Wolf, Storchenbotschaft (Mörike) 
M:12/8
L:1/16
K:Bbmaj clef=treble
D8/4 | D8/4 B8/4 A8/4 B8/4 z B B8/4 B8/4 B8/4 A8/4 B4 D8/4 | E8/4 c8/4 =B8/4 c3 E D8/4 E8/4 c8/4 B8/4 c4 ||y10 ^F0 G0
w:~
w:Des Schä-fers sein Haus und das steht auf zwei Rad, Steht hoch auf der Hei-den, so frü-he wie spat... sein Bett

 

Voorbeeld 11